Science Samachar : Episode 5

science-samachar-ank-5.કોઈ સૂર્યનો નવો ગ્રહ?

હજી ગ્રહ પોતે જોવા મળ્યો નથી, પરંતુ એનો પડછાયો જોવા મળ્યો છે. પૃથ્વીથી ૧૯૫ પ્રકાશવર્ષ દૂર એંસી લાખ વર્ષ જૂના એક તારા પર વૈજ્ઞાનિકો છેલ્લાં ૧૮ વર્ષથી નજર રાખી બેઠા છે. તારાને વૈજ્ઞાનિકોએ TW Hydrae નામ આપેલું છે. એમણે કામ શરૂ કર્યું તે પછી બે જ વર્ષમાં જોવા મળ્યું કે એ તારાની આસપાસના રજના વાદળ વચ્ચેથી કંઈક પસાર થાય છે. એ કારણે એ ભાગ ઝાંખો દેખાય છે. એ પડછાયો ઘડિયાળના કાંટાની જેમ ખસે છે, ફેર એટલો છે કે એ પૂરું ચક્કર કાપી લેશે તેમાં ૧૬ વર્ષ પૂરાં થશે.

%e0%aa%95%e0%ab%8b%e0%aa%88-%e0%aa%b8%e0%ab%82%e0%aa%b0%e0%ab%8d%e0%aa%af%e0%aa%a8%e0%ab%8b-%e0%aa%a8%e0%aa%b5%e0%ab%8b-%e0%aa%97%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%aa%b9ખગોળવૈજ્ઞાનિકો માને છે કે કોઈ ગ્રહ ત્યાં હોવો જોઈએ. એ તારાની પાસેથી ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા ભારે સામગ્રી ખેંચે છે, આથી એની આસપાસ અંદરનો ભાગ વાંકો વળી ગયો છે. તારાની સપાટી પૃથ્વીની તરફ નમેલી છે એટલે સંશોધકો આખી તક્તી પર ફેલાતા ઝાંખા પટ્ટાને જોઈ શક્યા છે.

સંદર્ભઃ અહીં ક્લિક કરોઃ નવો ગ્રહ?

૦-૦-૦

. દમનો હુમલો ટાળી શકાશે?

દમ ચડે ત્યારે માણસ હેરાન-પરેશાન થઈ જાય છે. જિંદગીભરનો રોગ. એનો કોઈ ઉપાય નથી હોતો. ડૉક્ટરો પણ સલાહ આપે કે ભેજવાળા વાતાવરણમાં ન રહો. પરંતુ એનો કોઈ ઉપાય ખરો? હૈદરાબાદમા બાથિની ગૌડ પરિવાર દર વર્ષે જૂન મહિનામાં નાની માછલીના મોઢામાં કંઈ ઔષધ મૂકે છે અને દરદીએ એ માછલી જીવતી જ ગળી જવાની હોય છે. એક દિવસ માટે ત્યાં એવી જબ્બરદસ્ત ભીડ થાય છે કે પોલીસની મદદ લેવી પડે છે.

%e0%aa%a6%e0%aa%ae%e0%aa%a8%e0%ab%8b-%e0%aa%b9%e0%ab%81%e0%aa%ae%e0%aa%b2%e0%ab%8b-%e0%aa%9f%e0%aa%be%e0%aa%b3%e0%ab%80-%e0%aa%b6%e0%aa%95%e0%aa%be%e0%aa%b6%e0%ab%87-1 %e0%aa%a6%e0%aa%ae%e0%aa%a8%e0%ab%8b-%e0%aa%b9%e0%ab%81%e0%aa%ae%e0%aa%b2%e0%ab%8b-%e0%aa%9f%e0%aa%be%e0%aa%b3%e0%ab%80-%e0%aa%b6%e0%aa%95%e0%aa%be%e0%aa%b6%e0%ab%87-2(બન્ને ફોટા અહીંથી લીધા છે).

ગયા વર્ષના સપ્ટેમ્બરમાં બેનરૅલીઝુમૅબ નામની નવી દવા આવી છે; એનો એક વર્ષનો કોર્સ કરવાથી દમના હુમલાની શક્યતામાં ભારે ઘટાડો થાય છે. પરંતુ દમ થવાનું મૂળ કારણ અને એને જડમૂળથી કાઢવાનો ઉપાય શરીરમાં જ હોવો જોઈએ. જ્‍હોન હોપકિન્સ યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ હાલમાં કરેલા અભ્યાસ પછી આશા ઊભી થઈ છે કે કંઈક ઉપાય મળી આવે.

એમણે કહ્યું છે કે ફેફસામાં M2 નામનો કોશ પુષ્કળ પ્રમાણમાં પેદા થઈ જાય તે કારણે દમ થાય છે. આ એક પ્રોટીન છે અને બીજા પ્રોટીન એની સ્વિચ બંધ કરતા નથી એટલે એ આખો વખત સક્રિય રહે છે. એનું મૂળ કામ તો ઍલર્જી થાય એવા પદાર્થો શ્વાસમાં આવે તેને નિષ્ક્રિય બનાવવાનું છે, કામ થઈ ગયા પછી M2 પોતે પણ નિષ્ક્રિય બની જાય, પરંતુ કેટલાક લોકોમાં એ નિષ્ક્રિય થતા નથી એટલું જ નહીં એ બીજા કોશોને પણ ગળી લઈને વધે છે. આથી ફેફસામાં સોજો ચડે છે.

આ નવું સંશોધન Journal of Biological Chemistryના ૨૫ નવેમ્બરના અંકમાં પ્રકાશિત થયું છે. સંશોધક ટીમના નેતા નિકોલા હેલરનું કહેવું છે કે M2ને ‘સ્વિચ ઑફ’ કરી શકાય તો દમ પર કાબૂ મેળવવો સહેલો થઈ જશે.

સંદર્ભ: અહીં ક્લિક કરોઃ ટાઇમ્સ ઑફ ઇંડિયા અને સાયન્સ ડેઇલી

૦-૦-૦

. ૫૦૦૦ વર્ગ કિલોમીટરનો આઇસબર્ગ છૂટો પડશે?

બ્રિટિશ ઍન્ટાર્કટિક સર્વેના સંશોધકોએ કહ્યું છે કે ઍન્ટાર્કટિકાની લાર્સેન-સી શેલ્ફમાંથી પાંચ હજાર વર્ગ કિલોમીટરના ક્ષેત્રફળનો આઇસબર્ગ છૂટો પડવાનો છે. આઇસબર્ગ કોઈ એક નાના દેશ કરતાં પણ મોટો હશે. ડિસેમ્બરમાં ઉપગ્રહ દ્વારા તસવીરો લેવાઈ તેમાં લાર્સેન-સી શેલ્ફમાં મોટી તિરાડ દેખાઈ છે. શેલ્ફ એટલે સાદી ભાષામાં છાજલી કે અભેરાઈ. બ્રિટનના ગ્લેશિયર વિશેષજ્ઞોએ લાર્સેન-સી પર જઈને બરફની નીચેના ભાગનો અભ્યાસ કર્યો તો એમને જણાયું કે લાર્સેન-સી તૂટવાનો છે. સામાન્ય રીતે ઉપરનું વાતાઆવરણ ગરમ હોય તો બરફ પીગળવા લગે અથવા તો બરફની નીચેના પાણીનું તાપમાન વધારે હોય તો એ તળિયેથી બરફને પિગળાવવા લાગે છે. પરિણામે શેલ્ફ પરથી આઇસબર્ગ અલગ થઈ જાય છે. સામાન્ય રીતે તો સંશોધકો બરફ પર જ કૅમ્પ નાખતા હોય છે પરંતુ એમણે આ વખતે એમ નથી કર્યું. આઇસબર્ગ સમુદ્રમાં જ હોવાથી એ પીગળે તો પણ સમુદ્રની સપાટી ઊંચે નથી જતી. પરંતુ આખી લાર્સેન-સી તૂટી પડે તો એવી શક્યતા રહે છે. આ પહેલાં ૧૯૯૫માં લાર્સેન-એ અને ૨૦૦૨માં લાર્સેન-બી, આ બે શેલ્ફો ધસી પડી હતી, પરિણામે સમુદ્રની સપાટી પણ ઊંચી થઈ ગઈ છે.

%e0%ab%ab%e0%ab%a6%e0%ab%a6%e0%ab%a6-%e0%aa%b5%e0%aa%b0%e0%ab%8d%e0%aa%97-%e0%aa%95%e0%aa%bf%e0%aa%b2%e0%ab%8b%e0%aa%ae%e0%ab%80%e0%aa%9f%e0%aa%b0%e0%aa%a8%e0%ab%8b-%e0%aa%86%e0%aa%87%e0%aa%b8ઑક્ટોબર, ૨૦૧૬માં ઉપગ્રહ દ્વારા લાર્સેન-સીની તસવીર લેવાઈ હતી. એમાં છેક નીચેથી ઉપર જતી તિરાડ દેખાય છે.

સંદર્ભઃ અહીં ક્લિક કરોઃ આઇસબર્ગ

૦-૦-૦

. ભારતવંશી વૈજ્ઞાનિકનું સન્માન

%e0%aa%ad%e0%aa%be%e0%aa%b0%e0%aa%a4%e0%aa%b5%e0%aa%82%e0%aa%b6%e0%ab%80-%e0%aa%b5%e0%ab%88%e0%aa%9c%e0%ab%8d%e0%aa%9e%e0%aa%be%e0%aa%a8%e0%aa%bf%e0%aa%95%e0%aa%a8%e0%ab%81%e0%aa%82-%e0%aa%b8%e0%aa%a8કૅન્બ્રિજ યુનિવર્સિટી દર વર્ષે એના અધ્યાપકોની ખાસ સેવાઓનું સન્માન કરવા માટે ‘ઑનર્સ લિસ્ટ’ બહાર પાડે છે. ૨૦૧૭ના વર્ષના ઑનર્સ લિસ્ટમાં ભારતવંશી વૈજ્ઞાનિક પ્રોફેસર શંકર બાલસુબ્રહ્મણ્યમની પસંદગી કરવામાં આવી છે. તેઓ કૅમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીના મૅડિકલ કૅમિસ્ટ્રી વિભાગના ‘હર્શલ સ્મિથ’ પ્રોફેસર, કૅમ્બ્રિજ ઇંસ્ટીટ્યૂટના કૅન્સર રીસર્ચ વિભાગના સીનિયર ગ્રુપ લીડર, અને ટ્રિનિટી કૉલેજના ફેલો છે. એમણે વિજ્ઞાન અને મૅડિકલ ક્ષેત્રે કરેલા પ્રદાન માટે એમને Knight Bachelorનું બિરુદ પણ મળેલું છે. જિનોમ સિક્વન્સિંગની બીજી આગળપડતી શ્રેણી શોધવામાં પણ એમનો ફાળો રહ્યો છે, જેના પરિણામે બાયોલૉજી અને મૅડિસીનના ક્ષેત્રમાં ભારે પરિવર્તન આવ્યું છે. સર શંકર બાલસુબ્રહ્મણ્યમે ચાર સ્ટ્રેંડના DNA (G-quadruplexes)ની કૅન્સરમાં ભૂમિકા નિર્ધારિત કરવામાં પણ બહુ મૂલ્યવાન પ્રદાન કર્યું છે.

સંદર્ભઃ અહીં ક્લિક કરોઃ શંકર બાલસુબ્રહ્મણ્યમ

૦-૦-૦

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s